Kodi i
DaVincit dhe Loja me Historine
Nga:
Eduard Lekgjika
Njė nga librat mė tė shitur tė kohėve tė fundit nė
botė, Kodi i Da Vinēit me 7.5 milion kopje nga Dan Braun, u
prezantua sė fundi edhe nė Shqipėri nė panairin kombėtar tė librit tė
organizuar tek Piramida. Kodi i Da Vinēit ėshtė njė roman policesk,
i cili luan me historinė dhe imagjinatėn. Personazhet kryesorė tė
romanit Robert Langdon (simbologjist) dhe Sofie Nuve (detektive)
hetojnė sė bashku vrasjen misterioze tė gjyshit tė Sofisė. Ndėrsa
ndjekin shėnimet dhe gjurmėt qė kishte lėnė gjyshi i saj, Sofie dhe
Langdon zbulojnė se gjyshi ishte anėtar i njė organizate tė fshehtė me
emrin Parėsia e Sionit. Organizata gjoja synon ruajtjen e eshtrave tė
Maria Magdalenės dhe tė dokumenteve tė rėndėsishme qė datonin qė nė
kohėn e saj. Sipas librit Maria Magdalena paraqitet si ish gruaja e
Jezuit dhe pėrfaqėsuese e shenjtėrisė femėrore.
Libri flet gjithashtu pėr Gralin e Shenjtė (sipas legjendave kupa e
darkės sė fu-ndit) qė simbolizonte vetė Maria Magdalenėn e cila gjoja
mbante nė barkun e saj pasardhėsit e Jezuit. Kisha sipas autorit tė
librit e sulmoi she-njtėrinė femėrore dhe anatemoi femrėn duke ulur
rėndėsinė e saj. Adhurimin i Jezuit, po sipas librit, ishte diēka qė e
shpiku perandori Kostandin nė kėshillin e Nikesė (Turqia e sotme) nė
vitin 325 para Krishtit pėr tė forcuar pozitat e veta meqė krishtėrimi
po bėhej mė i su-ksesshėm se paganizmi. Kėto dhe teori tė tjera qė
dalin nga libri janė krejtėsisht nė kundėrshtim me bazat e besimit tė
krishterė.
Shumė nga pėrfundimet nė tė cilat dalin personazhet, disa prej tė
cilave i pėr-mendėm mė sipėr, janė vėrtetė qesharake. Pėr tė dalė nė
teoritė e tij fantasktiko-"teologjike" autori bazohet nė legjenda,
ungjij gnostikė (tė tipit Ungjilli i Maria Magdalenės), romane
pseudo-kėrkimor, gjysėm tė vėrteta, shtrembėrime historike etj.
Kėtyre autori u bashkangjit besime apo filozofi lindore, egjyptiane,
pagane, masonike etj., pėr tė krijuar njė ama-lgamė, e cila e shėrbyer
nė njė mėnyrė tė caktuar, tė ēon nė pikėpamjen e gabuar tė kohėrave tė
sotme se tė gjitha fetė qenkan njėlloj.
Njė fakt interesant mbi librin ishte se nė fillim, personazhet
niseshin pėr tė gjetur tė vėrtetėn. Dhe, kur pas shumė peripecish e
gjejnė atė, mendojnė se nuk ėshtė e rėndėsishme qė njerėzit ta
njohin, por mė e rėndėsishme ėshte qė njerėzit tė besojnė nė
ekzistencėn e diēkaje qė i frymėzon, qoftė kjo dhe njė legjendė. Pra,
me fjalė tė tjera, e vėrteta absolute nuk ekziston, e vėrtetė ėshtė
ajo qė ti beson, ose mė saktė ajo qė ti dėshiron. Edhe kjo ėshtė njė
pikėpamje kaq e gabuar nė botė sot.
Por libri, sipas New York Times, megjithė shitjet e mėdha ka marrė
shumė kritika edhe nga studiues qė nuk kanė lidhje me kishėn, dhe
ėshtė cilėsuar si i pande-rshėm intelektualisht. Nuk ka as edhe njė
provė historike qė tė krishterėt e parė tė kenė adhuruar Maria
Magdalenėn, pėrkundrazi dihet se tė krishterėt e parė persekutoheshin
nga Roma se adhuronin Jezuin dhe jo perandorin. Por edhe nėse ndjek
logjikėn e librit nuk ėshtė e qartė se pse duhet adhuruar Maria dhe jo
Jezui. Sipas kėtij libri Maria ishte pas-ardhėse e linjės sė Davidit e
Solomonit dhe mbajti nė barkun e saj pas-ardhėsit e Jezuit, gjė qė e
bėnte atė hyjnore ndėrsa vetė Jezui nuk ishte i tillė. Problemet e njė
arsyetimi tė tillė duken qartė.
Kodi gjithsesi ka rezultuar me interes pėr publikun i cili magjepset
pas misterve. Sandra Miesel e revistės Crisis thotė se Braun ėshtė
duke synuar lexuesit postmodernistė pėr tė cilėt njė realitet ėshtė po
aq i vlefshėm sa dhe njė tjetėr dhe qė ndėrsa lexojnė njė roman
mėsojnė edhe mbi historinė. Ndėrsa sipas CNN-it Braun ėshtė duke
shkruar vazhdimin e librit dhe se njė film po pėrgatitet bazur mbi
Kodin.
Mu duk me vend qė tė shkruaja diēka mbi kėtė libėr, pasi ai tani ėshėt
nė duart e lexuesve edhe nė Shqipėri. Megjithėse pėr njė lexues tė
painformuar mesazhi i kėtij libri do tė dukej si njė risi, ai nuk
ėshtė gjė tjetėr veēse pėrsėritje e herezive tė hershme.