|
AlbKristian.com - Faqe tė Krishtera Shqiptare |
|
|
|
|
|
|
|
A e hedh shkenca poshtė egzistencėn e Zotit? Apo shkenca na ndihmon tė kuptojmė qė duhet tė egzistojė njė Zot. Le tė shohim disa shembuj shkencorė qė na ndihmojnė tė kuptojmė a ka njė Zot, apo jo. |
Forma matematikore qė merr natyra
Ėshtė e mahnitshme se si tė gjitha dukuritė e larmishme shkencore mund tė shjegohen nga njė numėr i vogėl ekuacionesh matematikore si: Ligjet e Njutonit, Ligji i Tėrheqjes sė Gjithėsishme, Ligjet Elektromagnetike tė Maxėell, Ligji i energjisė sė materies i Einstein dhe disa tė tjerė. Nė fakt tė gjitha ngjarjet fizike nė bote ndjekin rigorozish disa ligjėsi tė caktuara. Shkencėtaret, gjatė studimeve tė tyre mbledhin shumė tė dhėna dhe ne bazė tė tyre pėrpiqen tė nxjerrin njė ligj tė natyrės, njė rregullsi, njė rregull qė ėshtė i njėjtė pėr tė gjitha rastet e studiuara. Nga vjen gjithė kjo rregullsi? Po qe se bota, universi do tė ishin produk i rastėsisė, nuk do tė kishte kuptim gjithė ky rregull. Po qe se universi do tė ishte produkt i rastėsisė, do tė prisnim qė edhe ngjarjet tė ndodhnin thjesht rastėsisht.
Kushtet fillestare
Ėshtė shumė interesante po tė studiohen kushtet bazė fizike e kimike ta universit tonė, pasi do tė shohim se ato janė pikėrisht ashtu siē duhet tė jenė qė tė lejojnė jetėn tonė tė egzistojė. Ēdo tė thotė kjo? Le tė shohim disa shembuj.
Forca e tėrheqjes bėrthamore (forca tėrheqese midis protoneve e neutroneve). Nė qoftė se kjo forcė do tė ishte 5% mė e vogėl se sa ėshtė tani vetėm atomi i Hidrogjenit do tė kishte njė bėrthamė tė qėndrueshme dhe nuk do tė egzistonte nė univers asgje element tjetėr kimik. Nė tė kundėrt, nė qoftė se Kjo forcė do tė ishte vetėm 2% mė e madhe do tė egzistonin vetėm elementė me bėrthama tė mėdha dhe nuk do tė egzistonte Hidrogjeni, qė ėshtė i domosdoshėm pėr lėndėt organike. Do me thėnė forcat bėrthamore janė pikėrisht nė atė nivel madhėsie qė nevojitet nė mėnyrė qė tė kemi tabelėn e Mendelejevit me mė shumė se 100 elementė.
Ose po tė shohim njė shembull tjetėr.
Raporti i forcave tė tėrheqjes bėrthamore me forcat elektromagnetike. N.q.s. ky raport do tė ishte pak mė i lartė apo pak mė i ulėt nuk do tė egzistonin nivelet kuantike te nevojshme pėr elektronet e karbonit (C). Si pasojė do tė kishim njė univers qė do tė pėrmbante shumė berilium (Be elementi pararendės i C) dhe fare pak C, ose do tė kishim shumė oksigjen (O elementi pasrendės i C) dhe aspak C. Siē shihet ky raport ėshtė perfekt pėr egzistencėn e njė atomi si C, i cili me nivelet kuantike tė elektroneve tė tij krijon lidhje tė qėndrueshme (as shumė tė forta, as shumė tė dobta) me shumicėn e elementeve. Jo mė kot, sikurse e dimė, C ėshtė elementi bazė i jetės.
Rreth 100 shembuj tė tillė janė dokumentuar nė literaturėn shkencore dhe janė pėrmbledhur nė libra tė tillė si Parimi Kozmologjik Antropi (1986).
Por nuk ka nevojė qė tė futemi nė thellėsitė e forcave berthamore pėr tė kuptuar se universi ynė ka kushte bazė fillestare tė tilla qė janė shumė tė pėrshtatshmė pėr tė na krijuar ne mundėsinė tė egzistomė. Shembuj tė kushteve tė tilla mund tė gjejmė edhe nė gjėrat shumė tė zakonshme pėr tė cilat ndoshta skemi menduar shumė. P.sh.
Uji
Kjo substancė ka disa veti tė ēuditshme dhe tė veēanta qė e bejnė shumė tė pėrshtatshėm pėr jetėn.
Uji ka konstante elektrike 81, gjė qė e bėn atė tretėsin mė tė mirė tė shumicės sė lėndėvė organike e inorganike.
Uji ka dendėsi maksimale nė 4°C, (normalisht do tė pritej qė dendėsia maksimale tė ishte nė 0°C, temperatura e ngrirjes). Kjo gjė bėn qė ai tė ngrijė nė sipėrfaqe, por tė mbetet i lėngėt nė thellėsi, duke bere tė mundur mbijetesėn e gjallesave ujore edhe ne klimė shumė tė ftohtė.
Uji ka njė tension sipėrfaqėsor shumė tė lartė, gjė qė bėn tė mundur ngjitjen e tij nė gyptha tė vegjel kundėr forcės sė gravitetit. Kjo siguron njomjen e sipėrfaqės sė tokės nga thellėsia dhe ushqimin e bimėve me ujin e domosdoshėm.
Njė shembull tjetėr shumė i qartė janė kushtet i deale qė ka Toka pėr tė mundėsuar jetėn tonė.
Largėsia e Tokės nga Dielli ėshtė optimale pėr temperaturėn e sipėrfaqes sė saj. Rrotullimi i saj rreth vetes ben qė sipėrfaqja tė ngrohet dhe ftohet rregullisht. Pėr mė tepėr boshti i rrotullimit tė Tokės rreth vetes formon njė kėnd me planin e rrotullimit rreth Diellit, gjė qė mundėson egzistencėn e stinėve. Madhėsia e Tokės ėshtė shumė e pėrshtatshme pėr egzistencėn e atmosferės sonė. Po qe se Toka do tė ishtė mė e madhe, H2 do tė tėrhiqej nga graviteti i Tokės nė sipėrfaqe tė saj dhe do tė bėnte tė pamundur jeten. Nė tė kundėrt nė se Toka do tė ishte mė e vogel nuk do tė kishte forcė gravitacionale tė mjaftueshme pėr tė mbajtur njė atmosferė rreth vetes.
Dhe shumė shembuj tė tjerė si kėto.
Si konkluzion i gjithė kėtyre shembujve tė lodhshėm.
Ēkuptim kanė tė gjitha kėto gjėra. Si shpjegohet qė nė kėtė banesė ku jetojmė, tė gjitha kushtet janė krijuar optimale qė ne tė mund tė kemi jetėn. Duket sikur ne jemi si ai fėmija qė lind nė njė shtėpi ku i janė krijuar tė gjitha kushtet e nevojshme. Kjo na bėn tė mendojmė tė paktėn dy gjėra.
E para: Dikush duhet tė jetė kujdesur pėr ta rregulluar kėtė shtėpi qė tė plotėsojė nevojat tona, ashtu siē prindi kujdeset pėr fėmitė e vet.
E dyta: Ne duhet tė jemi shumė tė vlefshėm nė sytė e Atij qė ėshtė kujdesur pėr shtėpinė tonė, derisa Ai ka marrė mundimin tė bėjė gjithė kėto gjėra tė mrekullueshme dhe madhėshtore pėr ne.
Shėnim: Ky artikull ėshtė ofruar nga Faqja "Jam Dakord".
Kthehu tek faqja: Ateizmi dhe Evolucioni
![]()
Copyright
- E drejta e Autorit © 2002 - 2005 AlbKristian.com
- Faqe te Krishtera Shqiptare
Nje Projekt i Sherbeses 'Shqiptaret per Krishtin'.