Materializmi
Materializmi - Pėrkufizime &
Doktrina
Materializmi si
koncept i referohet; preokupimit tė thjeshtė pėr botėn materiale, si e
kundėrvėnė ndaj koncepteve mendore apo shpirtėrore, ose teorisė se
materia fizike ėshtė gjithēka qė ekziston. Kjo teori nuk kufizohet
thjesht nė gjėrat materiale. Ajo pretendon se gjithēka qė ekziston nė
univers ėshtė materie (materiale), pėr tė nėnkuptuar se ato nuk
ka ndonjė ekzistencė tė mirėfilltė shpirtėrore apo mendore.
Materializmi gjithashtu mund ti referohet njė doktrine sipas sė cilės
suksesi dhe progresi material janė vlerat mė tė larta nė jetė.
Kjo doktrinė duket se ėshtė mbizotėruese nė shoqėrinė e sotshme
perėndimore. Materializėm mundet gjithashtu ti referohet termit,
materializėm kulturor.
Materializmi - Filozofitė dhe
Botėkuptimet
Materializmi dhe
teoritė e tij mund ti gjurmojmė mbrapa nė kohė deri tek poema Natyra
e gjėrave, shkruar nė shekullin e parė para Krishtit nga Lukreti.
Vepra tė tjera pėrkufizuese pėrfshijnė Sitemi i Natyrės nga Paul
d'Holbach, Forca dhe materia nga Ludwig Buchner dhe kėrkimi mė i
afėrt bėrė nga Richard Vitzthum, Njė histori afirmuese dhe
pėrkufizim (1996).
Materializmi si
filozofi mbahet nga ata qė thonė se ekzistenca ėshtė e shpjegueshme
vetėm duke marrė materien pėr bazė, pa llogaritur shpirtin apo
ndėrgjegjen. Individėt qė bazohen nė kėtė bindje e shohin universin si
njė paisje tė madhe e mbajtur sė bashku nga pjesė materie qė
funksionojnė sipas tė ligjeve tė natyrės. Meqė materializmi mohon tė
gjitha konceptet e Krijimit tė Veēantė, ai mbėshtet nė teorinė
e evolucionit pėr tė shpjeguar vetveten, duke bėrė qė besimet nė
materializėm dhe nė evolucion tė jenė tė ndėrvarura.
Pyetja e parė qė ky
botėkuptim do tė na nxiste tė bėnim do ishte: "Nėse ēdo gjė qė
ekziston ėshtė vetėm materie, nga erdhėn ligjet e natyrės qė e
qeverisin atė?" Zbulime tė reja shkencore nė fushat e kompleksitetit
biologjik, dizenjos kozmologjike, fizikės kuantike, dhe teorisė sė
informacionit, i vėnė kėto supozime materialiste nė dyshim. Njė sasi e
madhe provash demonstron se universi dhe aspektet e tij materiale janė
tė lidhur nga njė rrjet energjie, dizenjo dhe informacioni. Ne tani
shohim shumė mė tepėr se materia, ne mund tė shohim rezultatin e njė
krijimi me ndėrgjegje.
Materializmi - Ēėshtje besimi
Materializmi, nė
nivelin e tij mė tė thjeshtė, pėrfshin fokusin mbi "gjėrat" materiale
nė dallim nga ajo qė ėshtė shpirtėrore apo intelektuale nė natyrė. Ne
jetojmė nė njė botė qė ėshtė e rrethuar dhe e pėrbėrė nga materia. Si
rrjedhim ėshtė e natyrshme, qė ne mund tė shpėrqendrohemi nga ndjekja
e shpirtėrores apo intelektuales pėr shkak tė pronave apo pasurive
materiale, por kėtu nė mėnyrė tė shpeshtė ndodhin problemet. Ne mund
tė jemi tė fiksuar nga njė dėshirė pėr ti arritur ato, apo thjeshtė tė
frustruar nga nevoja pėr ti mbajtur ato.
Pyetjet qė kjo
sjellje do tė na shkaktonte do ishin: "A janė me tė vėrtetė gjėrat
materiale mė tė rėndėsishme se ēdo gjė tjetėr? A ėshtė suksesi
material synimi mė i lartė? Nėse gjėrat janė ato qė janė, pėr ēfarė
ėshtė jeta nė fund tė fundit? Pse jam kėtu? Nėse jeta ėshtė vetėm pėr
materializmin, pėrse duhet tė pė-rpiqem tė jetoj njė jetė morale?
Pėrse ka rėndėsi si i trajtoj tė tjerėt apo se si jetoj, pėr sa kohė
qė kam atė qė dua? Pėrse ka rėndėsiēfarė unė besoj pėr origjinėn e
jetės?"
Nė njė gjyq tė njė
gjykate pėr krimet, dėnimi qė vjen nga ēdo juri kėrkon prova tej hijes
sė ēdo dyshimi. Teoritė e tashme tė materializmit duken se janė tė
mjegulluara nga hije dhe dyshime. Ne nuk kishim nevojė tė dilnim nė
pėrfundimin se duhet tė dalim nė njė pikėpamje krejt tė kundėrt. Nė
fund tė fundit, si C. S. Luis ka thėnė, "Perėndia
e pėlqen
materien. Ai e bėri atė." Pėrkundrazi merrni nė konsi-deratė se si
ajo qė zgjedhim tė besojmė ndikon nė mėnyrėn se si jetojmė, pasi siē
ka thėnė dhe Luisi, "besime tė ndryshme mbi universin ēojnė nė sjellje
tė ndryshme." Ēfarė ne besojmė duhet tė jetė ose e vėrtetė ose e
rreme. Pėrpara se tė vendosni pėrpozicionin qė do tė mbani, ju i
detyroheni vetes tė vazhdoni tė kėrkoni tė vėrtetėn rreth jetės,
vdekjes dhe universit.
Marre nga
AllAboutGod.com Ministries
Perktheu: Eduard Lekgjika