AlbKristian.com - Faqe tė Krishtera Shqiptare

Kryefaqja

Historia e Kishes - Bazat

Historia e Kishės: Me vend pėr Krishterimin Modern

Historia e Kishės, nė sipėrfaqe, duket si pa vend apo e pa rėndėsishme pėr Krishterimin e shekullit tė 21-tė. Mirėpo, Krishterimi, ndryshe nga fetė e tjera, i ka rrėnjėt thellė tek historia. Qėndrore pėr besimin e Krishterė ėshtė fakti qė Perėndia erdhi nė tokė si njeri – Jezus Krishti. Ai jetoi, deshi dhe mėsoi nė mes tė njerėzimit rreth 2000 vjet mė parė. Realiteti historik i sakrificės, varrosjes dhe ringjalljes sė Tij, janė themeli i besimit tė Krishterė. Bibla nuk ėshtė njė libėr pėrrallash, por njė dokumentim historik i hyjnisht frymėzuar i planit shpengues tė Perėndisė pėr njė botė nė vuajtje. Qė ta studiosh historinė e Kishės do tė thotė tė shohėsh dorėn e Perėndisė duke ndėrhyrė nė mesin e grindjeve, shkeljeve dhe lavdisė sė rrugėve tė njeriut.

Historia e Kishės: Pse ėshtė e Rėndėsishme?

Historia e Kishės ėshtė jetėsore pėr njohjen tonė pėr institucionin e Kishės sė Krishterė. Ka shumė gjėra qė mund tė mėsohen nga ngjarjet qysh prej kohės sė apostujve deri nė tė tashmen. Tek 1 e Korintasve 19:1-13, apostulli Palė e kėshilloi kishėn e Korintasve, qė tė mėsonte nga shembujt e tė tė kaluarės sė Izraelit, nė mėnyrė qė ata tė mos tė bėnin tė njejtat gabime. Dhe nė tė njejtėn mėnyrė si me historinė e Izraelit tė lashtė, ashtu edhe historia e kishės sė Krishterė duhet kujtuar dhe pėrdorur pėr tė mėsuar.

Historia e Kishės: Njė Kronologji e Thjeshtė

Historia e Kishės ėshtė komplekse, por njė njohje e bazave ėshtė gjithmonė e vlefshme. Kjo ėshtė njė kronologji e thjeshtė e historisė sė kishės e pėrshtatur nga libri “Historia e Kishės nė Gjuhė tė Thjeshtė” nga Brus Shelli (Bruce Shelley).

(30-70 pas.K.) Koha e Jezusit dhe e Apostujve

• Vdekja dhe ringjallja e Krishtit.
• Krishterimi u lind dhe ungjilli i hirit filloi qė tė predikohet.

(70-312 pas.K.) Epoka e Krishterimit Katolik (Universal)

• Pėrhapja e besimit tė Krishterė; martirizimi i besimtarėve tė parė.
• Mbijnė herezitė e para; kėshillet e para kishtare dhe kanonizimi i Shkrimeve.

(312-590 pas.K.) Epoka e Perandorisė sė Krishterė

• Perandori Konstantin e shpall Krishterimin si fenė zyrtare tė perandorisė Romake; Epoka e kėshilleve tė mėdhaja.
• Krishterimi u bė njė fe e masave tė gjera tė njerėzve; Fillimi i Monasticizmit (monastereve).

(590-1517 pas.K.) Epoka e Mesme

• Rėnia e perandorisė Romake dhe asaj Bizantine.
• Murgjit Benediktinė pėrdoren si misionarė; Papa bėhet “sunduesi” i kishės.
• Kryqėzatat: Kisha fiton botėn, por humbet shpirtin e vet.

(1517-1648 pas.K.) Epoka e Reformacionit

• Martin Luteri dhe lėvizja Protestante.
• Fillimi i denominacionalizmit – shembuj: Luteranėt, Tė Reformuarit, Anabaptistėt dhe Anglikanėt.
• Papa humbet fuqinė dhe influencėn.

(1648-1789 pas.K.) Epoka e Arsyes dhe Rizgjimit

• Shekullarizimi – Mendja bėhet perėndi; njerėzit fillojnė qė tė pyesin, “Kush ka nevojė pėr Perėndinė?”
• Rizgjime si p.sh. Pietizmi, Metodizmi dhe Rizgjimi i Madh pėrpiqen qė ta kthejnė Perėndinė nė jetėn publike.

(1789-1914 pas.K.) Epoka e Progresit

• Mesazhi i Krishtit ēohet deri nė vendet mė tė largėta, por besimi vazhdon qė tė largohet nga jeta publike.
• Shoqėritė pluraliste dhe totalitare nuk shohin Krishterimin si tė pa vend.

(1912-Deri Tani…) Epoka e Ideologjive…

 

Shėnim: Ky material u morr dhe u pėrkthye nga faqja “Church History - The Basics”. http://www.church--history.com/

Pėrktheu dhe pėrshtati: Elvis Plaku

Kthehu tek faqja: Materiale Historike

Copyright - E drejta e Autorit © 2002 - 2005  AlbKristian.com - Faqe te Krishtera Shqiptare
Nje Projekt i Sherbeses  'Shqiptaret per Krishtin'.